Grondplan waarop een situatieschema van de elektrische installatie wordt uitgetekend
Grondplan waarop een situatieschema van de elektrische installatie wordt uitgetekend

Mag je zelf een eendraadschema tekenen?

Mag je zelf je eendraadschema tekenen? Ja, dat mag. Het Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties (AREI) verplicht dat elke huishoudelijke installatie een eendraadschema en een situatieschema heeft, maar het legt niet vast wie die tekent. Je hoeft dus geen elektricien te zijn om het schema op te maken. De voorwaarde is wel dat het schema correct en volledig is en exact overeenstemt met de installatie zoals ze in je woning aanwezig is.

In dit artikel focussen we op het zelf doen: hoe je het aanpakt, welke software er bestaat, of je ook op papier mag werken en wanneer je toch beter een elektricien inschakelt. Je leest ook wat er gebeurt als je schema fouten bevat op het moment van de elektriciteitskeuring.

Wil je eerst weten wat een eendraadschema precies is en hoe een correct schema eruitziet? Lees dan ons artikel met een uitgewerkt eendraadschema voorbeeld, waarin we de kringen van een rijwoning uitwerken.

Zelf een eendraadschema tekenen: wat zegt het AREI?

Het AREI stelt eisen aan het document, niet aan de persoon die het opmaakt. Je schema moet:

  • alle kringen van de installatie weergeven, van de teller tot elke verbruiker;
  • per kring de beveiliging vermelden (automaat of smeltzekering met nominale stroom), het kabeltype, het aantal geleiders en de doorsnede;
  • de differentieelschakelaars tonen met nominale stroom, gevoeligheid (300 mA of 30 mA) en type;
  • de aarding en de equipotentiale verbindingen bevatten;
  • de gestandaardiseerde symbolen gebruiken, of een legende als je ervan afwijkt;
  • naam en adres van de eigenaar en van de opsteller, de datum en een handtekening dragen;
  • overeenstemmen met het situatieschema en met de werkelijke installatie.

Voldoet je schema aan die punten, dan maakt het voor de keurder niet uit of een elektricien of jijzelf het getekend heeft. Onze inspecteurs beoordelen het document en de installatie, niet de tekenaar.

Stappenplan: zo teken je het zelf

Stap 1: breng je installatie in kaart

Open het deksel van het verdeelbord (raak geen geleiders aan) en noteer elke automaat met zijn stroomsterkte en elke differentieelschakelaar met stroomsterkte, gevoeligheid en type. Lees op de kabels die het bord verlaten het type en de doorsnede af (bijvoorbeeld “XVB 3G2,5”).

Stap 2: koppel elke kring aan zijn verbruikers

Schakel één automaat tegelijk uit en ga na welke stopcontacten, lichtpunten en toestellen zonder stroom vallen. Noteer per kring het aantal contactdozen en lichtpunten en de vaste toestellen. Een eenvoudige spanningstester of een lamp helpt om stopcontacten te testen. Doe dit grondig: de kringindeling is de kern van je schema.

Stap 3: toets de kringen aan de AREI-regels

Terwijl je noteert, zie je meteen of een kring aan de regels voor huishoudelijke installaties voldoet: het maximumaantal contactdozen per kring, een kabeldoorsnede die past bij de automaat, aparte kringen voor zware toestellen en een differentieelschakelaar van 30 mA voor natte ruimtes. Die regels staan, met een uitgewerkt voorbeeld van een rijwoning, in ons artikel met een eendraadschema voorbeeld. Stel je een afwijking vast, teken dan de installatie zoals ze is: het schema moet de werkelijkheid tonen. Laat de afwijking wel vooraf aanpassen, anders noteert de keurder ze als inbreuk.

Stap 4: teken het schema

Begin bovenaan met de teller en de algemene differentieelschakelaar. Teken daaronder de eventuele bijkomende differentieelschakelaar van 30 mA en hang daar de juiste kringen aan. Geef elke kring een nummer, een automaat, een kabelaanduiding en de verbruikers met de gestandaardiseerde symbolen. Vergeet onderaan de aarding niet: aardingslus of -pen, aardingsonderbreker, hoofdaardingsklem en equipotentiale verbindingen.

Stap 5: maak het situatieschema en controleer de samenhang

Zet dezelfde kringnummers op een plattegrond van je woning. Hoe je dat doet lees je in ons artikel over het situatieschema elektriciteit. Controleer daarna of eendraadschema, situatieschema en de etiketten in het verdeelbord met elkaar overeenstemmen.

Stap 6: vul de administratieve gegevens aan en maak kopieën

Vermeld adres, eigenaar, opsteller, datum en legende, onderteken en maak drie exemplaren: voor jezelf, de installateur en het keuringsorganisme. Bewaar je eigen exemplaar bij het keuringsverslag.

Software om een eendraadschema te tekenen

Je hebt verschillende mogelijkheden, van helemaal gratis tot professionele software.

Gespecialiseerde tekenprogramma’s

Er bestaan Belgische programma’s die speciaal gemaakt zijn om AREI-conforme eendraad- en situatieschema’s te tekenen. Ze bevatten de juiste symbolen, nummeren de kringen automatisch en sommige controleren je schema op veelvoorkomende AREI-fouten, zoals te veel stopcontacten op een kring. Elektriciens gebruiken vaak betalende pakketten; voor particulieren bestaan gratis of goedkope versies, soms met beperkingen zoals een watermerk of een beperkt aantal projecten. Zoek op “eendraadschema software” en vergelijk de voorwaarden. Let op: een automatische controle is een hulpmiddel, geen keuring.

Algemene tekenprogramma’s

Met gratis diagramsoftware zoals draw.io of LibreOffice Draw kun je ook een eendraadschema tekenen. Je maakt dan zelf de symbolen aan of importeert een symbolenbibliotheek.

Met de hand op papier

Een handgetekend schema is volkomen toegestaan. Werk op een groot blad, met lat en potlood voor de eerste versie. Het nadeel: bij elke latere wijziging (laadpaal, zonnepanelen, thuisbatterij) teken je alles opnieuw. Een digitaal schema is dan praktischer.

Wanneer schakel je beter een elektricien in?

Zelf een eendraadschema tekenen is haalbaar voor een overzichtelijke installatie die je goed kent, bijvoorbeeld een appartement of een recente woning waarvan het originele schema verloren ging. In deze situaties raden we aan om een elektricien in te schakelen:

  • je kunt het kabeltype of de doorsnede niet aflezen, bijvoorbeeld bij ingewerkte leidingen in een oudere woning;
  • de installatie bevat oude smeltzekeringen, kringen zonder aarding of leidingen met onduidelijke kleurcodes;
  • er zijn meerdere verdeelborden, een driefasige aansluiting, zonnepanelen, een thuisbatterij of een laadpaal;
  • je vermoedt dat de installatie niet aan het AREI voldoet en er toch aanpassingen nodig zullen zijn;
  • je verkoopt de woning en wil geen tijd verliezen met een negatief verslag en een herkeuring.

Risico’s van een fout schema bij de keuring

De elektriciteitskeuring start met een administratief nazicht van je schema’s. Daarna vergelijkt de inspecteur ze met de installatie. Deze fouten komen we vaak tegen bij schema’s die eigenaars zelf tekenden:

  • een kabeldoorsnede die geschat werd in plaats van afgelezen, bijvoorbeeld bij ingewerkte leidingen;
  • een kring die vergeten werd omdat ze zelden gebruikt wordt (zolder, garage, tuin) of een oud schema dat werd overgenomen zonder te controleren of de installatie intussen veranderde;
  • eigen symbolen zonder legende, of kringnummers die niet overeenkomen met de etiketten in het verdeelbord.

Een onvolledig of onjuist schema wordt als inbreuk in het keuringsverslag opgenomen en kan tot een negatief verslag leiden, ook als de installatie technisch veilig is. Bij een keuring van een nieuwe installatie of uitbreiding moet je de inbreuk wegwerken vóór ingebruikname. Bij een periodieke keuring krijg je 12 maanden om de schema’s in orde te brengen en een nieuwe keuring aan te vragen. Dat betekent een tweede bezoek en extra kosten. Een correct schema van bij het begin is dus de goedkoopste optie. Meer over de meest voorkomende inbreuken lees je in ons artikel over een afgekeurde elektrische keuring.

Veelgestelde vragen

Moet een elektricien mijn eendraadschema ondertekenen?

Nee. Het AREI legt geen wettelijke eis op dat een elektricien het schema opmaakt of ondertekent. Het schema vermeldt wel wie het heeft opgesteld, met datum en handtekening van de opsteller en de eigenaar.

Mag ik een bestaand schema aanpassen na een kleine wijziging?

Ja, en dat is zelfs verplicht: het schema moet altijd de actuele installatie weergeven. Pas de kring aan, noteer de datum van de wijziging en zorg dat het situatieschema en de etiketten in het bord mee veranderen. Bij een belangrijke uitbreiding is een keuring van de uitbreiding nodig vóór je ze gebruikt.

Welke symbolen moet ik gebruiken?

De gestandaardiseerde AREI-symbolen voor automaat, differentieelschakelaar, stopcontact, lichtpunt, schakelaar, aftakdoos en aarding. Wijk je af, zet het symbool dan in een legende.

Schema getekend? Plan je elektriciteitskeuring

Heb je je eendraadschema en situatieschema klaar, dan ben je klaar voor de keuring van je elektrische installatie. Onze inspecteurs controleren eerst je schema’s, vergelijken ze met de installatie en voeren daarna de metingen uit. Je plant zelf online in op een dag en uur dat jou past.

Plan je elektriciteitskeuring online of bekijk het overzicht van onze elektrische keuringen voor particulieren. Vragen? Bel 02/751.98.39 of mail naar info@electro-test.be.